Kontrole UZP: naruszenia w zakresie zamówień z wolnej ręki

W ostatnim kwartale Urząd Zamówień Publicznych przeprowadził kontrole dotyczące wyboru przez Zamawiających trybu z wolnej ręki. Kontrole skupiły się na naruszeniach jakich dopuszczają się zamawiający wybierając ten tryb postępowania na podstawie przesłanki z art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Pzp. Zgodnie z tym artykułem ,, zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, jeżeli dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze, jeżeli nie istnieje rozsądne rozwiązanie alternatywne lub rozwiązanie zastępcze, a brak konkurencji nie jest wynikiem celowego zawężenia parametrów zamówienia”. Odnosząc się do wszystkich przesłanek zawartych w treści tego przepisu Urząd Zamówień Publicznych wskazał naruszenia jakie zostały wykazane w trakcie kontroli.
1. Pierwsza przesłanka – usługi mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę
Zgodnie z jej rozumieniem wystąpienie na rynku danych dostaw, usług lub robót budowlanych, stanowiących przedmiot zamówienia publicznego, konkurencji w postaci co najmniej 2 wykonawców, którzy mogą je wykonać równoznaczne jest z brakiem możliwości zastosowania tego trybu. Ważne jest tym samym dokładne rozeznanie rynku i sprawdzenie czy aby na pewno tylko jeden podmiot jest w stanie wykonać przedmiot zamówienia. Jako przykład naruszenia podano sytuację, gdy zamawiający w uzasadnieniu zastosowania tego trybu wskazał, że na rynku występują możliwości posłużenia się innym urządzeniem, które jest w stanie zrealizować zamówienie. Tym samym nie wykazał prawidłowo spełnienia przesłanki zastosowania tego trybu. Najczęstszym błędem zmawiających było wskazywanie, że przedmiot zamówienia nie jest jedynym takim na rynku i możemy skorzystać z innych takich samych możliwości. Reasumując zawieranie w uzasadnieniu stosowania trybu takich informacji w ocenie Urząd Zamówień Publicznych stanowi o braku podstaw do zastosowania tego trybu.
2. Przyczyny techniczne
Stosując ten tryb udzielenia zamówienia publicznego zamawiający powinien wskazać na przyczyny techniczne, które uzasadniają jego zastosowanie. Pod tym pojęciem na co wskazuje Urząd Zamówień Publicznych nie powinniśmy rozumieć względów gospodarczych i organizacyjnych, czy też skomplikowanego charakteru zamówienia ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2012 r. sygn. akt: II GSK 1411/10). Zgodnie z orzecznictwem KIO przyczyny techniczne powinny mieć zasadniczy charakter, tak by można było wykazać, że wykonanie zamówienia przez innego wykonawcę jest ze względów technicznych rzeczywiście niemożliwe, a nie tylko utrudnione, i że ta niemożliwość ma charakter nieprzezwyciężalny (KIO z dnia 7 kwietnia 2009 r. ,KIO/KD 8/09). Naruszenia jakie w tym zakresie wykazały kontrole dotyczyły niewłaściwego uzasadnienia zastosowania tego trybu do przebudowy linii tramwajowej. Zamawiający wskazał w uzasadnieniu an przyczyny organizacyjne i gospodarcze, które w ocenie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych nie stanowią podstawy do zastosowania tego trybu.
3. Obiektywny charakter
Przyczyny techniczne uzasadniające zastosowanie tego trybu powinny mieć obiektywny charakter. Zamówienie powinno być wykonane przez jedynego wykonawcą, który ze względu np. na specyficzne cechy techniczne zamówienia jest zdolny do realizacji zamówienia. Do wykazania, że zamówienie może być wykonane tylko przez jednego wykonawcę nie wystarczy sam fakt, że zamówienie ma charakter złożony tym bardziej, jeśli jego realizacja została przewidziana w dłuższym okresie czasu (KIO z dnia 25 czerwca 2009 r. ,sygn. akt: KIO/KD 16/09). Kontrole udzielania zamówień wskazują, iż przyczyny techniczne muszą mieć charakter obiektywny, tzn. ich wystąpienie powinno wynikać z charakteru przedmiotu zamówienia, nie zaś ze zmiany koncepcji realizacji inwestycji podjętej przez zamawiającego w toku jej wykonywania. Tymczasem dokonywanie wyboru wykonawcy tylko z uwagi na fakt, że w ocenie zamawiającego będzie on narażony na niewspółmiernie wyższe koszty nie uzasadnia zastosowania tego trybu.
Podsumowując warunki jakie powinny być spełnione, żeby można było zastosować ten tryb: faktyczna możliwość realizacji danego zamówienia tylko przez jednego wykonawcę; techniczny charakter przyczyn, wpływających na istnienie rzeczywistego monopolu tego wykonawcy; obiektywne, nie wynikające z działań zamawiającego, wystąpienie tych przyczyn; brak rozsądnych rozwiązań alternatywnych lub zastępczych; nie zawężanie parametrów zamówienia przez zamawiającego w sposób celowy.

Luty 4th, 2018 by